เมื่อผู้นำเข้าได้รับยอดภาษีที่ต้องจ่ายจริง มักพบว่า ต่างจากที่คำนวณไว้จากราคาสินค้า สาเหตุเกือบทั้งหมดมาจาก 2 เรื่อง คือ ราคาศุลกากรไม่ใช่ราคาใน Invoice และอัตราแลกเปลี่ยนที่ใช้ไม่ใช่เรทธนาคาร
ราคาศุลกากรประเมินอย่างไร
ไทยใช้หลักการประเมินราคาตามความตกลงขององค์การการค้าโลก (GATT Valuation) ซึ่งมี 6 วิธีตามลำดับ วิธีแรกและใช้มากที่สุดคือ ราคาซื้อขายของของที่นำเข้า (Transaction Value) คือราคาที่ผู้ซื้อจ่ายหรือจะต้องจ่ายจริงให้ผู้ขาย บวกด้วย รายการที่กฎหมายกำหนดหากยังไม่รวมอยู่ในราคา เช่น
- ค่าขนส่งถึงด่านนำเข้า
- ค่าประกันภัย
- ค่านายหน้าหรือค่าคอมมิชชันที่ผู้ซื้อจ่าย (ยกเว้นค่านายหน้าซื้อ)
- ค่าบรรจุหีบห่อ
- มูลค่าของวัสดุหรือแม่พิมพ์ที่ผู้ซื้อจัดหาให้ผู้ผลิตฟรี
- ค่าสิทธิหรือค่าลิขสิทธิ์ที่ต้องจ่ายเป็นเงื่อนไขของการขาย
ผลลัพธ์คือราคาที่เรียกกันว่า CIF (Cost, Insurance, Freight) ณ ด่านหนองคาย ซึ่งเป็นฐานสำหรับคำนวณอากรและภาษีมูลค่าเพิ่ม ดูตัวอย่างการคำนวณใน ค่าใช้จ่ายและภาษีนำเข้า คำนวณอย่างไร
เมื่อศุลกากรไม่รับราคาตาม Invoice
เจ้าหน้าที่มีฐานข้อมูลราคาสินค้าที่นำเข้าทั่วประเทศ หากราคาที่สำแดงต่ำกว่าช่วงปกติมาก จะมีการสอบถามและขอเอกสารเพิ่ม เช่น หลักฐานการโอนเงิน สัญญาซื้อขาย หรือใบเสนอราคา หากพิสูจน์ไม่ได้ จะประเมินด้วยวิธีถัดไป เช่น ราคาของของที่เหมือนกันหรือคล้ายกันที่เคยนำเข้า ผลคือภาษีสูงขึ้นและอาจมีเบี้ยปรับ
วิธีป้องกันคือให้ราคาใน Invoice เป็นราคาจ่ายจริง เก็บหลักฐานโอนเงินให้ตรงยอด และแจ้งตัวแทนออกของล่วงหน้าหากราคาถูกพิเศษด้วยเหตุผลที่อธิบายได้ เช่น สินค้าตกรุ่น ซื้อปริมาณมาก หรือเป็นสินค้าตัวอย่าง
อัตราแลกเปลี่ยนศุลกากร
Invoice จากจีนมักเป็นสกุลหยวนหรือดอลลาร์สหรัฐ การแปลงเป็นบาทเพื่อคำนวณภาษีใช้ อัตราที่กรมศุลกากรประกาศเป็นรายเดือน ไม่ใช่เรทที่ผู้นำเข้าโอนเงินจริง อัตรานี้
- ประกาศล่วงหน้าและคงที่ตลอดเดือน
- ใช้ตามวันที่ยื่นใบขน ไม่ใช่วันที่ออก Invoice หรือวันที่สินค้าถึง
- มีทั้งอัตราขายสำหรับขาเข้าและอัตราซื้อสำหรับขาออก
ดูอัตราเดือนปัจจุบันและแปลงมูลค่า Invoice เป็นบาทได้ที่ อัตราแลกเปลี่ยนศุลกากร ซึ่งอัปเดตทุกเดือน
ประมาณภาษีล่วงหน้าให้แม่นที่สุด
- ใช้ราคาจ่ายจริงบวกค่าขนส่งจากโรงงานถึงหนองคายและค่าประกันภัย
- แปลงเป็นบาทด้วยอัตราศุลกากรของเดือนที่คาดว่าจะยื่นใบขน
- ตรวจพิกัดและอัตราอากรให้ถูก ทั้งอัตราปกติและอัตรา ACFTA เมื่อมี Form E
- คำนวณภาษีมูลค่าเพิ่มจากฐานที่รวมอากรแล้ว
- เผื่อส่วนต่างราว 2 ถึง 3 เปอร์เซ็นต์สำหรับความผันผวนของค่าเงินและค่าขนส่งจริง
ตัวแทนออกของทำประมาณการนี้ให้ก่อนสั่งซื้อได้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย และจะแจ้งทันทีหากพบว่าราคาหรือพิกัดมีความเสี่ยงถูกตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ซื้อของถูกมาก ศุลกากรจะคิดภาษีตามราคาที่ซื้อจริงไหม?
หลักคือใช้ราคาซื้อขายจริง แต่เจ้าหน้าที่มีอำนาจตรวจสอบเมื่อราคาต่ำกว่าสินค้าชนิดเดียวกันที่นำเข้าในช่วงเวลาใกล้เคียงอย่างผิดสังเกต และอาจขอหลักฐานการชำระเงิน สัญญา หรือประเมินราคาใหม่ตามวิธีที่กฎหมายกำหนด ราคาใน Invoice จึงต้องเป็นราคาที่จ่ายจริงและมีหลักฐานโอนเงินรองรับ
ค่าขนส่งในจีนก่อนถึงชายแดนต้องรวมในราคาศุลกากรไหม?
ต้องรวม ราคาศุลกากรนับค่าขนส่งทั้งหมดจนถึงด่านนำเข้าในไทย ซึ่งรวมค่าขนส่งภายในจีนจากโรงงานถึงชายแดนและค่าขนส่งผ่านลาวด้วย หากซื้อแบบ EXW หรือ FOB ต้องบวกส่วนนี้เข้าไป
อัตราแลกเปลี่ยนศุลกากรประกาศเมื่อไร?
กรมศุลกากรประกาศอัตราแลกเปลี่ยนสำหรับใช้คำนวณราคาศุลกากรเป็นรายเดือน โดยใช้สำหรับใบขนที่ยื่นในเดือนนั้น เว็บไซต์นี้นำอัตราล่าสุดมาแสดงพร้อมเครื่องมือแปลงค่าที่หน้าอัตราแลกเปลี่ยนศุลกากร
ถ้าสินค้ามาถึงปลายเดือนควรยื่นใบขนเดือนไหน?
อัตราที่ใช้คืออัตราของวันที่ยื่นใบขน หากค่าเงินบาทกำลังแข็งขึ้นและใบขนยื่นต้นเดือนถัดไป ราคาศุลกากรเป็นบาทจะต่ำลงเล็กน้อย แต่การจงใจชะลอการยื่นมีค่าจอดรอ ซึ่งมักมากกว่าส่วนต่างภาษี ตัวแทนออกของจะประเมินให้เป็นกรณี