สินค้าส่วนใหญ่ที่นำเข้าจากจีนมาไทยสามารถ ลดอากรขาเข้าเหลือ 0 ได้ภายใต้ความตกลงการค้าเสรีอาเซียน-จีน (ACFTA) และเอกสารที่ใช้พิสูจน์สิทธินั้นคือ Form E หนังสือรับรองถิ่นกำเนิดสินค้าที่ออกโดยหน่วยงานในจีน ใบเดียวนี้มักเป็นส่วนต่างต้นทุนที่ใหญ่ที่สุดในการนำเข้าแต่ละครั้ง แต่ก็เป็นเอกสารที่ถูกปฏิเสธบ่อยที่สุดเช่นกัน
Form E พิสูจน์อะไร
Form E รับรองว่าสินค้ามี ถิ่นกำเนิดในจีน ตามกฎถิ่นกำเนิดของ ACFTA ซึ่งมีเกณฑ์หลัก เช่น
- ผลิตหรือได้มาทั้งหมดในจีน (Wholly Obtained)
- มีสัดส่วนมูลค่าภูมิภาค (Regional Value Content) ไม่น้อยกว่า 40%
- มีการเปลี่ยนพิกัดศุลกากรในระดับที่กำหนด (Change in Tariff Classification)
- หรือตามกฎเฉพาะสินค้า (Product Specific Rules)
ผู้นำเข้าไม่ต้องคำนวณเกณฑ์เหล่านี้เอง ผู้ส่งออกเป็นผู้แสดงต่อหน่วยงานออกเอกสาร แต่ควรรู้ว่าสินค้าที่ประกอบจากชิ้นส่วนนำเข้าหลายประเทศอาจไม่เข้าเกณฑ์ และผู้ขายบางรายออก Form E ไม่ได้
ข้อมูลที่ต้องตรงกันทุกจุด
ศุลกากรไทยตรวจ Form E เทียบกับ Invoice ใบขน และสินค้าจริง รายการที่ไม่ตรงกันแม้เล็กน้อยอาจทำให้ใช้สิทธิไม่ได้
- ชื่อและที่อยู่ผู้ส่งออก ต้องเป็นผู้ส่งออกที่ได้รับ Form E (กรณีซื้อผ่านบริษัทการค้าในประเทศที่สาม ใช้ Third Party Invoicing ได้แต่ต้องระบุในช่องที่กำหนด)
- ชื่อผู้รับสินค้า ต้องตรงกับผู้นำเข้าในใบขน
- รายการสินค้าและจำนวน ต้องตรงกับ Invoice และ Packing List
- HS Code ระบุเป็นระดับ 6 หลักตามระบบฮาร์โมไนซ์ และต้องสอดคล้องกับพิกัดที่ไทยจัดให้สินค้านั้น
- เกณฑ์ถิ่นกำเนิด ในช่อง Origin Criteria ต้องระบุถูกต้อง
- เลขที่และวันที่ Invoice ต้องตรงกับ Invoice ที่ใช้ยื่น
- ลายมือชื่อและตราประทับ ของหน่วยงานออกเอกสารและผู้ส่งออกครบถ้วน
การขนส่งผ่านลาว: จุดที่ต้องระวังเป็นพิเศษ
ACFTA กำหนดหลัก การส่งตรง (Direct Consignment) สินค้าที่ผ่านประเทศที่สามอย่างลาวยังใช้สิทธิได้ หากพิสูจน์ได้ว่า
- การผ่านแดนมีเหตุผลทางภูมิศาสตร์หรือการขนส่ง
- สินค้าไม่ได้นำเข้าสู่การค้าหรือการบริโภคในลาว
- ไม่มีการดำเนินการใดกับสินค้านอกจากขนถ่าย แบ่งหีบห่อ หรือรักษาสภาพ
- สินค้าอยู่ภายใต้การควบคุมของศุลกากรลาวตลอดช่วงที่อยู่ในลาว
ในทางปฏิบัติ ตัวแทนออกของจะเตรียมเอกสารการขนส่งผ่านแดน (transit documents) จากฝั่งลาวและเอกสารขนส่งที่แสดงเส้นทางต่อเนื่องจากจีนถึงไทยไว้ยื่นประกอบ กรณีรถไฟจีน-ลาวที่เปลี่ยนถ่ายขึ้นรถบรรทุกที่ท่านาแล้ง ต้องมีหลักฐานว่าการเปลี่ยนถ่ายอยู่ในเขตควบคุมของศุลกากร
ข้อผิดพลาดที่ทำให้เสียสิทธิบ่อยที่สุด
- HS Code ใน Form E เป็นพิกัดเก่าหรือพิกัดที่ผู้ขายเดาเอง ไม่ตรงกับที่ศุลกากรไทยจัด
- น้ำหนักหรือจำนวนใน Form E ไม่ตรงกับ Packing List
- ผู้ส่งออกใน Form E เป็นคนละบริษัทกับที่ออก Invoice โดยไม่ได้ทำ Third Party Invoicing
- ใช้ สำเนา แทนฉบับจริง หรือฉบับจริงมีรอยแก้ไขโดยไม่มีการรับรอง
- ยื่นหลังเอกสารหมดอายุ
สินค้าที่ Form E ไม่ช่วย
สินค้าบางรายการไทยยังคงอากรไว้หรือลดเพียงบางส่วนภายใต้ ACFTA (รายการอ่อนไหว) และอากรที่ลดนั้นไม่รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม 7% ซึ่งต้องจ่ายเสมอ ก่อนสั่งซื้อจึงควรให้ตัวแทนออกของตรวจอัตราอากรทั้งปกติและอัตรา ACFTA ของพิกัดนั้น ดูตัวอย่างการคำนวณเปรียบเทียบได้ใน ค่าใช้จ่ายและภาษีนำเข้า คำนวณอย่างไร
คำถามที่พบบ่อย
Form E ต้องขอจากใคร?
ผู้ส่งออกในจีนเป็นผู้ยื่นขอจากหน่วยงานที่ได้รับมอบหมายในจีน เช่น ศุลกากรจีนหรือสภาส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศจีน (CCPIT) ผู้นำเข้าไทยขอเองไม่ได้ จึงต้องระบุในสัญญาซื้อขายตั้งแต่แรกว่าผู้ขายต้องจัดหา Form E
Form E มีอายุเท่าไร?
มีอายุ 1 ปีนับจากวันที่ออก และต้องยื่นต่อศุลกากรไทยภายในอายุนั้น โดยทั่วไปจะออกก่อนหรือภายในไม่กี่วันหลังสินค้าออกจากจีน
ถ้า Form E มาไม่ทันตอนสินค้าถึงด่านทำอย่างไร?
สามารถยื่นใบขนโดยชำระอากรอัตราปกติไปก่อน แล้วยื่นขอคืนอากรภายหลังเมื่อได้ Form E ภายในระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด แต่ต้องสงวนสิทธิไว้ตอนยื่นใบขน ตัวแทนออกของจะแนะนำวิธีที่เหมาะกับแต่ละกรณี
สินค้าที่ผ่านลาวยังใช้ Form E ได้ไหม?
ได้ หากเป็นการขนส่งผ่านแดนที่สินค้าอยู่ภายใต้การควบคุมของศุลกากรลาวและไม่ได้นำเข้าสู่ตลาดลาว โดยมีเอกสารการขนส่งผ่านแดนและเอกสารจากศุลกากรลาวยืนยัน เป็นจุดที่ต้องเตรียมให้ครบ เพราะหากพิสูจน์ไม่ได้ว่าเป็นการผ่านแดนโดยตรง จะใช้สิทธิไม่ได้